Yaşar Kemal ve taşta açan ayçiçeği  

Yazdığı her sözcükte, her cümlede, her kitapta insanlığın evrensel tarihini anlatan, bizlere doğanın ve halkın sonsuz gücüne, sonsuz yaratıcılığına inanmaktan asla vazgeçmememiz gerektiğini öğreten Yaşar Kemal için, 23-24 Şubat tarihlerinde, önce Adana, ardından Hatay/ Arsuz’da iki ayrı anma etkinliği düzenlendi.

Adana Tabib Odası’nın düzenlediği, Yaşar Kemal’in sevgili eşi Ayşe Semiha Baban’ın da yer aldığı etkinliklerde, Yaşar Kemal her yönüyle anlatıldı, edebiyatının gücünden söz edildi, ancak, etkinlik sonrasında, Antakya’daki bir enkazın duvarına çizilen ayçiçeği resmi, sanırım Yaşar Kemal’i hepimizden daha iyi anlattı, onu bir kez daha haklı çıkardı.

Antakya’da yaşayan şair Tunay Devrim’den dinledik: Depremde yıkılan bir kuruyemişçi dükkânın enkazında rastlamışlar taşların arasında açan ayçiçeğine. Yıkıntının içindeki ay çekirdeklerinden biri filizlenmiş ve enkazın arasından bir yol bulmuş kendine, başını çıkartmış, güneşe dönmüş yüzünü. Yaşar Kemal’in doğanın sonsuz gücü dediği bu olsa gerek!

Yaşar Kemal, dünyayı bin bir çiçekli bahçe olarak tanımlıyordu. Tarih boyunca, yıkımdan, ölümden, katledişten yana olanların değil, dünyayı bin bir çiçekli bir bahçe olarak görenlerin haklı çıktığına tanık olduk hep. Depremi fırsat bilip daha fazla ölüm, daha fazla yıkım, daha fazla zulüm getirmek isteyenler, bunun üzerine politik hesaplar yapanlarsa, Yaşar Kemal’in hayatı boyunca, elinde kalemiyle dimdik karşılarında durduğu o karanlık güçlerdi.

Oysa hepimiz biliyoruz ki yeryüzü yeniler kendini. İnsanlar doğar, ölür, çiçekler açar, solar, hayvanlar yaşar, yok olurlar. Toprak çatlayabilir susuzluktan. Ama toprak külünden doğar, yeri gelir otlar boy gösterir çatlaklarının arasından. Yeryüzünün tanıklığını yapanlar, bu yüzden de çağını, çağları aşıp evrensellik mertebesine ulaşanlar öğretti bize bunu. Yaşar Kemal’ler öğretti.

Sadece Çukurova’yı anlatmadı Yaşar Kemal. Sadece Türkiye’yi de anlatmadı. Çukurova’dan yola çıktı ve dünyanın bütün kara parçalarının, bütün denizlerinin, Fırat dahil, bütün nehirlerinin hikâyesini anlattı. Yaşadığı hayatı, insanları, kültürleri iyi tanıdığı için, geleneği iyi bildiği, bu toprakların masallarına, destanlarına, halk hikâyelerine, söylencelerine hakim olduğu için, hani hep denir ya, yazarlık hikâye anlatıcılığıdır diye, bizim hikâyemizi yeniden oluşturup yeniden üretip anlattı bizlere. O yüzden hepimiz kendimizi bulduk onun dilinde.

Geleneği çağcıl bir dile evrilten, insanın insanla, halkın diğer halklarla, dağların ovalarla ve gökyüzünün bulutlarla kucaklaştığı, sadece kucaklaşmadığı, zaman zaman çatıştığı, zaman zaman çeliştiği bir coğrafyanın santim santim kaydını tuttu Yaşar Kemal. Doğa hem dosttu onda hem amansız bir düşman. Yılanlar sokabilirler insanı ama aynı zamanda, iki yılanın sevişmesi, belki de dünyanın en güzel şeyidir. Bize bunu da anlattı Yaşar Kemal. Hem de öyle bir anlattı ki, sadece okumadık, gözümüzün önünde, bütün gerçekliğiyle seyrettik o sahneyi. Bunu anlatabilmek için, sadece yılanı gözlemlemek, sadece yılanın yaşadığı deliği, sadece kayalıkları, sadece kuru otları bilmek, tanımak yetmez. Yılanın bilgisine, dersindeki pulların bilgisine, taşın hafızasına, toprağın katmanlarına hakim olmak gerekir. Kısacası doğayı içselleştirmek, onun gerçek anlamda parçası olabilmek gerekir.

İNSANLIĞIN EVRENSEL TARİHİ

Bu yüzden, dağı, taşı, börtüyü, böceği sadece anlatmamış, yeri gelmiş dünyayı onların gözüyle görmüş, yeri gelmiş onları insanlaştıran bir anlatı yöntemi geliştirmişti. Bu yüzden Yaşar Kemal’i okurken, sadece onun sözcüklerini, dilini, anlatım biçimini, kurgusunu okumayız. Tüm duyularımızı harekete geçirir Yaşar Kemal. Yosunun, çürümüş otun, bozkırın, ıslak toprağın kokusunu alırız. Bin bir renkteki bitkilerin, çiçeklerin renklerini görürüz birer birer. Hiçbir yazarda kolay kolay rastlayamayacağımız bir özelliktir bu: Sözcüklerle renk yaratma ve okura koku algılatma özelliği.

Toprak ağalarını, şehirden gelen bürokratları ve bu coğrafyanın bitmez tükenmez çelişkilerini anlatırken yakaladığı evrensel dil, evrensel bakış açısı sayesinde, tüm coğrafyaların ortak kaderini de anlatmış oldu aslında. Köylerin tek bir kelimeye sığmayacağını, her köyün kendi özelliği, kendi dinamikleri olduğunu, köylülerin tek bir kelimeye sığmayacağını, her köylünün farklı bir birey olduğunu söylemiş, sadece söylememiş açık açık göstermişti bize. Yaşar Kemal, feodalizmde bireyin olamayacağını, birey olmanın koşullarının gerçekleşemeyeceği şeklindeki öğretinin kırılmasını da sağladı. Aynı Nazım Hikmet gibi, büyük insanlığı anlattı, büyük insanlığın şiirini yazdı. Şiir sözcüğünü özellikle kullanıyorum, çünkü büyük insanlık anlatısı bir türe sığdırılamaz. Türler ötesidir. Nasıl ki Nazım’ın Memleketimden İnsan Manzaraları hem çok güçlü bir şiir hem güçlü bir mensur anlatıysa, Yaşar Kemal’in çoğu romanı, çoğu hikayesi de aynı zamanda bir destan, epik bir anlatı, metaforlarla örülü ve yoğun çağrışımlar içeren şiirsel bir metindir aynı zamanda.

Bu yüzden Yaşar Kemal’in adı, aynı Nazım Hikmet gibi, sadece edebiyat tarihine değil, insanlığın evrensel tarihine kayıtlıdır.

Çünkü insanlığın evrensel tarihi, aynı zamanda çokkültürlülüğün tarihidir.

İnsanlığın evrensel tarihi yazabilmek, dünyaya ve toplumsal değişimlere, insanın iç dünyasından bakabilme yetisini gerektirir.

İnsanlığın evrensel tarihi yazabilmek, doğanın gerçeğini olduğu gibi alıp yazınsal gerçek haline dönüştürebilme becerisini gerektirir.

İnsanlığın evrensel tarihi yazabilmek için, hayata çok yönlü bakabilmek, yazılan metnin anlamını hem genişliğine çoğaltabilmek, hem anlamı derinleştirebilmek gerekir.

İnsanlığın evrensel tarihini yazabilmek için iki şeyin sonsuz gücüne, sonsuz yaratıcılığına inanmak gerekir: Halkın ve doğanın. Ki onu da Yaşar Kemal öğretti bize. Taşta açan ayçiçeği de bunu kanıtladı hepimize.

(KÜLTÜR SANAT SERVİSİ)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
deneme bonusu veren siteler
deneme bonusu veren siteler
kralbet
kordonbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu veren siteler
denizli escort
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
esenyurt escort
Pendik Escort
pendik escort
xuhbebie ultrabet